Diabetes en tandvlees

Elke kant verslechtert de andere — en elke behandeling helpt beide.

Van alle verbanden tussen mond en lichaam is dit het best onderbouwde. Het is ook het enige waarbij de werking van de tandheelkundige behandeling in een laboratoriumwaarde is aan te tonen.

Waarom diabetes het tandvlees schaadt

Een blijvend verhoogde bloedsuiker verandert de kleine bloedvaten; het tandvlees wordt slechter voorzien.
De afweercellen die bacteriën opruimen, werken minder werkzaam.
Wonden genezen langzamer — ook de microscopisch kleine wonden aan de tandvleesrand.
In het weefsel ontstaan verbindingen van suiker en eiwit, die de ontstekingsreactie versterken en de botafbraak bevorderen.
De speekselvloed is vaak verminderd, en het suikergehalte van het speeksel is verhoogd — beide begunstigt cariës extra.

Het resultaat: Parodontitis komt bij mensen met diabetes vaker voor, begint eerder en verloopt ernstiger. Zij geldt vakkundig als een van de volgziekten van diabetes — naast ogen, nieren, zenuwen en vaten, alleen minder bekend.

En in de andere richting

Een chronische ontsteking geeft boodschapperstoffen vrij die de werking van de insuline aan de lichaamscellen dempen. De pancreas moet ertegen aan werken, de regeling wordt moeilijker. Mensen met een onbehandelde parodontitis hebben gemiddeld slechtere langetermijnsuikerwaarden dan vergelijkbare patiënten met gezond tandvlees.

Na een parodontitisbehandeling daalt de langetermijnsuikerwaarde in onderzoeken met een bedrag dat in de orde van grootte ligt van wat een extra medicijn kan bewerken. Voor een tandheelkundige maatregel is dat opmerkelijk — en een argument dat in beide behandelkamers hoort.

Wat er te doen is

De diabetes in de tandartspraktijk opgeven, met de actuele langetermijnsuikerwaarde. Hij verandert de behandelplanning en het nazorginterval.
Het tandvlees minstens eenmaal per jaar laten meten, niet pas elke twee jaar.
Kortere nazorgintervallen — in de regel drie tot vier maanden.
De interdentale ruimtes dagelijks reinigen. Bij verhoogd risico is deze stap niet onderhandelbaar.
Op een Droge mond letten en voldoende drinken; suikervrije kauwgom stimuleert het speeksel.
Op schimmelinfectie letten. Witachtige aanslag, een brandend slijmvlies en kloofjes in de mondhoeken komen bij diabetes vaker voor en horen behandeld.
Afspraken in de voormiddag en na een maaltijd plannen, om een te lage bloedsuiker in de behandelstoel te vermijden. Wat dextrose bij zich hebben is een verstandige voorzorgsmaatregel.

Omgekeerd: wanneer de praktijk iets vindt

Een uitgesproken parodontitis bij iemand die niets van een diabetes weet, is een serieus te nemen aanwijzing. Niet weinig gevallen van diabetes worden pas laat ontdekt. Wanneer een tandarts vraagt naar ongewoon sterke dorst, veel plassen, moeheid of onverklaard gewichtsverlies en een bezoek aan de huisarts aanraadt, is dat geen overschrijding van bevoegdheid, maar gegrond.