Preventie in de tandartspraktijk

Preventie in de tandartspraktijk is meer dan de professionele gebitsreiniging, en een aanzienlijk deel daarvan is voor wettelijk verzekerden kosteloos. Dat is veel mensen niet bekend, omdat de reiniging in het gesprek de grootste ruimte inneemt — zij is de verstrekking waarover gesproken moet worden, omdat zij betaald moet worden.

De controleafspraak

Volwassenen hebben recht op een onderzoek per kalenderhalfjaar. Daarbij worden alle tanden afzonderlijk bekeken, vullingen en tandvervanging getoetst, het mondslijmvlies bekeken en de toestand van het tandvlees beoordeeld. Bijzonderheden aan het slijmvlies horen daar uitdrukkelijk bij — de mond is een van de weinige plekken van het lichaam die volledig en zonder moeite te bekijken zijn.

Wat een controle niet is: een reiniging. Zij legt de bevinding vast. Wat daaruit volgt, wordt daarna besproken.

De tandvleesbevinding

Elke twee jaar hoort daar een onderzoek van het tandvlees bij, de Parodontale Screening-Index. Met een blinde meetsonde wordt op meerdere plekken gemeten hoe diep de groeve tussen tand en tandvlees is en of zij bloedt. Dat duurt enkele minuten en is het meest zeggingskrachtige afzonderlijke onderzoek van de hele preventie — omdat een parodontitis jarenlang geen pijn doet en daarom zonder meting onopgemerkt blijft.

Geeft de bevinding verhoogde waarden, dan is er een vastgelegd behandeltraject dat de zorgverzekering draagt: voorlichtingsgesprek, reiniging van de worteloppervlakken en een gestructureerde nazorg over twee jaar.

Röntgen met maat

Cariës tussen twee tanden is met het oog niet te zien zolang zij klein is. Röntgenfoto's sluiten dat hiaat, maar worden niet routinematig gemaakt, alleen wanneer daar een aanleiding voor is. De tussentijd hangt af van het cariësrisico; bij een onopvallende bevinding zijn meerdere jaren tussen twee foto's verdedigbaar.

Voor kinderen en jongeren

Hier is de preventie dichter geregeld dan bij volwassenen, en zij valt volledig onder de zorgverzekering:

• Vroegopsporing (Früherkennung) vanaf de zesde levensmaand tot de zesde verjaardag: zes onderzoeken, waaronder drie in het eerste levensjaar. Daarbij horen advies aan de ouders en vanaf de eerste tand een fluoridelak.
• Individualprophylaxe (individuele preventie) van de zesde tot de achttiende verjaardag: tweemaal per jaar instructie mondhygiëne, aankleuren, fluoridering en het vastleggen van een mondhygiënebevinding. Bij een verhoogd cariësrisico zijn meer afspraken mogelijk.
• Sealing (Versiegelung) van de blijvende kiezen, zodra zij zijn doorgebroken.

Deze afspraken zijn de reden waarom de cariësbelasting bij kinderen in Duitsland over de afgelopen decennia sterk is gedaald. Wie ze laat vervallen, ziet af van het werkzaamste deel van de tandheelkundige preventie überhaupt.

Het bonusboekje (Bonusheft)

Elke controleafspraak wordt erin aangetekend. Volwassenen hebben één aantekening per kalenderjaar nodig, jongeren tussen 12 en 18 twee per jaar. Wie vijf jaar zonder gaten kan aantonen, krijgt bij een gebitsprothese een 20 procent hogere bijdrage van de zorgverzekering, na tien jaar 30 procent. Eén enkel gat zet de telling terug.

Bij een gebitsprothese in het viercijferige bereik is dat een bedrag dat de moeite waard is. Veel verzekeraars houden het boekje inmiddels ook digitaal bij.