De tandvleesontsteking

Bloedend tandvlees wordt vaak als een onschuldige eigenaardigheid beschouwd, soms zelfs als teken van grondig poetsen. Beide is onjuist. Gezond tandvlees is bleekroze, ligt stevig tegen de tand aan, vult de interdentale ruimtes spits op en bloedt niet — niet bij de borstel, niet bij de tandzijde en niet bij het bijten in een appel.

Waaraan u haar herkent

• bloeding bij het poetsen of bij het reinigen van de interdentale ruimtes
• rood, donkerder lijkend tandvlees
• gezwollen, afgeronde in plaats van spitse tandvleespapillen tussen de tanden
• een tandvleesrand die zacht en los aanvoelt
• af en toe een onaangename smaak of slechte adem

Pijn hoort er in de regel niet bij. Dat is de reden waarom velen de ontsteking jarenlang met zich meedragen.

Waarom zij ontstaat

Blijft plak aan de tandvleesrand liggen, dan reageert het lichaam daarop. De afweer wordt actief, het weefsel wordt sterker doorbloed, het zwelt op en wordt doorlaatbaarder — een ontsteking in de medische zin van het woord. Zij is eerst een zinvolle reactie en wordt pas een probleem wanneer zij niet meer ophoudt, omdat de prikkel niet verdwijnt.

Versterkt wordt dat door factoren die de reactie van het weefsel veranderen:

• hormonale veranderingen — Zwangerschap, puberteit, cyclus
• Roken (dat tegelijk de bloeding onderdrukt en daarmee het waarschuwingsteken verbergt)
• diabetes, vooral bij een slechte regeling
• mondademhaling, die de tandvleesrand uitdroogt
• enkele medicijnen, die een woekering van het tandvlees kunnen uitlokken
• plekken waar de borstel niet bij komt: nauwe tandstanden, uitstekende vulrandjes, beugels

Wat helpt

De ontsteking verdwijnt wanneer de prikkel verdwijnt. In de praktijk betekent dat: plak verwijderen, ook daar waar hij niet zichtbaar is. Het beslissende punt is de dagelijkse reiniging van de Interdentale ruimtes — tandvleesontstekingen beginnen bijna altijd daar.

Bij een uitgesproken bevinding komt er een professionele gebitsreiniging bij, waarbij ook harde afzettingen en het gebied direct onder de tandvleesrand worden meegenomen. Een chloorhexidinemondwater kan twee tot drie weken ondersteunen; het is een hulp voor de beginperiode, geen blijvende oplossing en geen vervanging van de reiniging.

De terugkoppeling komt snel. Bij dagelijkse, volledige reiniging gaat de bloeding meestal binnen een tot twee weken duidelijk terug. Blijft zij na drie weken onveranderd, dan hoort de bevinding onderzocht: dan is er óf een plek die met de gekozen hulpmiddelen niet wordt bereikt, óf het is al meer dan een oppervlakkige ontsteking.

De overgang naar parodontitis

Een gingivitis betreft alleen het weke weefsel. Wordt zij behandeld, dan geneest zij zonder gevolgen — er gaat niets verloren. Blijft zij lange tijd bestaan, dan kan de ontsteking de diepte in trekken en het ophangapparaat van de tand aantasten: de vezels die de tand in het bot vastzetten, en het bot zelf.

Vanaf dit punt heet het Parodontitis, en vanaf dit punt is de schade blijvend. Niet elke gingivitis gaat deze weg — of zij het doet, hangt af van de afweer, van de aanleg en van risicofactoren zoals roken en diabetes. Zeker is alleen de richting: zonder gingivitis ontstaat geen parodontitis.