De professionele gebitsreiniging

Tandplak is geen vervuiling, maar een levende laag van bacteriën. Zolang zij zacht is, laat zij zich wegpoetsen. Na ongeveer een tot twee dagen begint zij mineralen uit het speeksel op te nemen en te verharden. Wat dan is ontstaan, heet tandsteen, en die gaat met geen enkele borstel en geen enkele pasta meer eraf. Precies daar zet de professionele gebitsreiniging aan.

Zij is geen behandeling in de strikte zin — er wordt niets geboord en niets vervangen. Zij is een grondige reiniging door geschoold personeel, meestal een tandheelkundig assistent met een bijscholing in preventie of een dentaal hygiënist, en zij duurt naar gelang de bevinding een half tot een heel uur.

Wat er werkelijk wordt verwijderd

Drie dingen verdwijnen die thuis blijven liggen:

• Tandsteen boven de tandvleesrand, vooral aan de binnenvlakken van de onderste snijtanden en aan de buitenvlakken van de bovenste kiezen — daar waar de speekselklieren uitmonden.
• Aanslag onder de tandvleesrand, in de smalle groeve tussen tand en tandvlees. Zij is de eigenlijke oorzaak van tandvleesontstekingen, en geen borstel reikt daar.
• Verkleuringen van koffie, thee, rode wijn en tabak. Zij zijn cosmetisch, maar hun ruwe oppervlak geeft nieuwe plak extra houvast.

Tot slot worden de tanden gepolijst. Een glad oppervlak is moeilijker te koloniseren dan een ruw — daarom is het polijsten geen bijzaak, maar de reden waarom de reiniging een tijd meegaat.

Wat zij niet levert

De professionele gebitsreiniging bleekt de tanden niet. Zij neemt opgelegde verkleuringen weg, zodat de eigen tandkleur weer zichtbaar wordt — lichter dan die wordt de tand niet. Wie een andere kleur wil, spreekt over een bleaching, en dat is een eigen beslissing met eigen voorwaarden.

Zij vervangt ook het poetsen niet. De biofilm begint zich binnen enkele uren weer op te bouwen. Een reiniging in het voorjaar redt geen jaar waarin de interdentale ruimtes onaangeroerd blijven. Het nut ontstaat uit de combinatie: regelmatige reiniging in de praktijk plus dagelijkse mondhygiëne thuis.

En zij geneest geen parodontitis. Bij gevorderde botafbraak is een systematische parodontitisbehandeling nodig; de reiniging is dan voorbereiding en nazorg, niet de therapie.

Wie er het meest aan heeft

Bij jonge volwassenen met gezond tandvlees en zorgvuldige mondhygiëne is de meetbare winst beperkt. Duidelijk groter is zij wanneer een van deze punten geldt:

• Het tandvlees bloedt bij het poetsen, of het is rood en gezwollen.
• Er zijn implantaten, bruggen, kronen of uitneembare tandvervanging. Randen en overgangen zijn plekken waar plak hardnekkig blijft zitten.
• Een parodontitisbehandeling ligt achter u. Dan hoort de reiniging bij de gestructureerde nazorg.
• Er is diabetes, een verzwakt immuunsysteem of een zwangerschap — situaties waarin het tandvlees gevoeliger reageert.
• Een vaste beugel maakt het poetsen aanzienlijk moeilijker.
• De hoeveelheid speeksel is verminderd, bijvoorbeeld als bijwerking van medicijnen.

De afspraken zijn geen vervanging van de controle

Reiniging en controleafspraak zijn twee verschillende dingen, ook wanneer zij vaak op dezelfde dag plaatsvinden. De controle zoekt naar cariës, toetst vullingen en tandvervanging en legt de tandvleesbevinding vast. De reiniging zet daarna aan bij wat de bevinding heeft laten zien. Wie alleen voor de reiniging komt, laat het belangrijkere deel weg.