Het eerste tandartsbezoek

De beste eerste afspraak is er een waarbij niets gebeurt. Het kind kijkt rond, leert geluiden en geuren kennen, zit misschien op de stoel, krijgt een complimentje en gaat weer. Wie pas met pijn komt, verbindt de praktijk met precies dat — en die verbinding houdt vaak decennia.

Wanneer

De aanbeveling luidt: rond de doorbraak van de eerste tand, dus ongeveer in de zesde tot achtste levensmaand, ten laatste bij de eerste verjaardag. Daarna volgt de reeks preventieve afspraken die de zorgverzekering draagt.

Dat is duidelijk eerder dan velen aannemen. De reden is niet de tand, maar het advies: voeding, flesje, speen, fluoride en poetstechniek worden besproken wanneer de gewoontes zich nog vormen — niet wanneer zij al vastliggen.

Hoe hij verloopt

Bij een jong kind meestal op de schoot van de ouders: knie aan knie met de tandarts, het kind ligt met het hoofd in haar richting. Bekeken worden de aanwezige tanden, het slijmvlies en de kaakontwikkeling. Besproken worden poetstechniek, hoeveelheid tandpasta en voeding. Een Fluoridelak kan worden aangebracht wanneer er tanden zijn.

Bij oudere kinderen wordt geteld, gewezen, aangekleurd en geoefend. De meeste praktijken werken volgens het beginsel „vertellen, laten zien, doen“: eerst wordt uitgelegd, dan wordt het instrument op de hand getoond, dan pas in de mond gebruikt. Dat neemt een groot deel van de onzekerheid weg.

Wat ouders vooraf kunnen doen

• De afspraak terloops aankondigen, niet als gebeurtenis opbouwen.
• Geen ontkenningen gebruiken. „Dat doet geen pijn“ bevat het woord waar het om gaat. Beter: „De tandarts telt je tanden.“
• Niet met de tandarts dreigen — niet bij het snoepen, niet bij het poetsen. Wie de praktijk als straf invoert, maakt de latere behandeling moeilijker.
• Geen eigen slechte ervaringen vertellen. Kinderen nemen de houding van de ouders verbazend precies over.
• Geen belofte van een belonging vooraf. Zij geeft het signaal dat er iets onaangenaams op komst is.
• Een afspraak in de voormiddag kiezen, wanneer het kind uitgerust is.

En: de eigen spanning draagt over. Wie zelf niet graag naar de tandarts gaat, mag dat de praktijk vooraf zeggen — dan wordt de afspraak overeenkomstig geleid.

Wanneer er al angst is

Dan is het geen kwestie van overreding, maar van tijd. Meerdere korte afspraken zonder behandeling, waarbij elke keer een kleine stap lukt, brengen verder dan één lange waarbij alles afgehandeld moet worden. Veel praktijken hebben een gerichtheid op kinderen en nemen die tijd.

Voor kinderen bij wie een uitgebreide behandeling op het programma staat en die daarvoor niet kunnen meewerken, zijn er lachgas, een sedatie of in zeldzame gevallen een behandeling onder narcose. Dat is geen nederlaag, maar in de juiste situatie de mildere oplossing — een kind dat tijdens een behandeling overvraagd wordt, is daarna vaak jarenlang niet meer te bewegen.