Parodontitis

Parodontitis is een ontsteking van het tandvleesweefsel — die eenheid van tandvlees, vezels, wortelhuid en kaakbot die de tand op zijn plaats houdt. In tegenstelling tot Tandvleesontsteking blijft zij niet aan de oppervlakte: het bot breekt af, en wat afgebroken is, komt niet terug.

Bij volwassenen is zij de meest voorkomende reden voor tandverlies — vaker dan cariës. Er zijn meer mensen aangedaan dan men vermoedt: een aanzienlijk deel van de volwassenen in Duitsland heeft een vorm die behandeling nodig heeft, en een groot deel daarvan weet daar niets van.

Waarom zij zo lang onopgemerkt blijft

Omdat zij geen pijn doet. De botafbraak verloopt sluipend, vaak over decennia, zonder pijn. Wanneer een tand beweeglijk wordt, is het verlies al aanzienlijk. Dat onderscheidt parodontitis van bijna alle andere aandoeningen van de mond en maakt de regelmatige meting tot de enige betrouwbare vroegopsporing.

Het woord „parodontose“, dat men vaak hoort, duidde oorspronkelijk een niet-ontstekingsgebonden teruggang aan. Die bestaat in deze vorm praktisch niet — vakkundig correct heet het parodontitis, en zij is ontstekingsgebonden.

Tekenen die bij de tandarts horen

• tandvlees dat regelmatig bloedt
• tandvlees dat terugtrekt: de tanden lijken langer, de tandhalzen worden zichtbaar en gevoelig
• aanhoudende Slechte adem of een slechte smaak
• tanden die beweeglijk worden of hun stand veranderen — nieuwe openingen, tanden die naar voren kantelen
• pusafvloed aan de tandvleesrand
• het gevoel dat de beet niet meer past

Wat het verloop versnelt

Plak is de voorwaarde, maar hij verklaart niet waarom twee mensen met vergelijkbare mondhygiëne zo verschillend aangedaan zijn. Het verschil maken de afweer en risicofactoren:

• Roken — de sterkste beïnvloedbare factor. Het verslechtert de doorbloeding, dempt de afweer, verslechtert het behandelresultaat en onderdrukt tegelijk de bloeding waaraan men de ontsteking anders zou herkennen.
• Diabetes, vooral slecht geregeld. De wisselwerking loopt in beide richtingen.
• Genetische aanleg. Parodontitis komt gehoopt voor in families.
• Stress en aanhoudende belasting, die de immuunafweer veranderen.
• Tandenknarsen, dat het al verzwakte ophangapparaat extra belast.
• Overgewicht en een blijvend ontstekingsbevorderende voeding.

Hoe er wordt behandeld

De behandeling volgt sinds 2021 een vastgelegd traject, dat de wettelijke zorgverzekering draagt: bevinding, voorlichtingsgesprek, instructie mondhygiëne, reiniging van de worteloppervlakken onder verdoving, nacontrole en zo nodig een chirurgische ingreep. Daarop sluit een gestructureerde nazorg over twee jaar aan.

Wat de behandeling bereikt: de afbraak komt tot stilstand, de pockets worden vlakker, de ontsteking gaat terug. Wat zij niet bereikt: het verloren bot terugbrengen. In afzonderlijke gevallen laat zich met regeneratieve methoden iets opbouwen, maar dat is de uitzondering en niet de regel.

De nazorg is beslissend

Dat is de belangrijkste zin over dit onderwerp. Een behandelde parodontitis is niet afgesloten, maar onder controle. Zij blijft onder controle zolang de nazorg loopt — regelmatige afspraken waarbij wordt gemeten, gereinigd en de mondhygiëne besproken, elke drie tot zes maanden naar bevinding.

Patiënten in regelmatige nazorg verliezen over de jaren duidelijk minder tanden dan patiënten die na de behandeling niet terugkomen. Bij wie het laat zitten, is de toestand na enkele jaren weer waar hij eerder was — alleen vanuit een diepere uitgangspositie.

En de rest van het lichaam

Een parodontitis is een chronische ontsteking met een wondoppervlak dat bij elkaar genomen aanzienlijk groot is. Daarover komen bacteriën en ontstekingsstoffen in de bloedbaan. Verbanden zijn onder meer beschreven voor diabetes, hart- en vaatziekten, reuma en zwangerschapscomplicaties. Het best onderbouwd is de wederzijdse relatie met diabetes.