De interdentale ruimtes

Twee tanden raken elkaar niet in een punt, maar op een vlak. Daarboven en daaronder blijft een ruimte waarin zich plak ongestoord vestigt: beschut, vochtig, door geen enkel borstelhaar bereikbaar en door de tong niet afgeveegd. Telt men al deze vlakken samen, dan komt er ongeveer een derde van het hele tandoppervlak uit.

Dat verklaart twee dingen. Ten eerste: waarom tandvleesontstekingen bijna altijd tussen de tanden beginnen. Ten tweede: waarom Cariës bij volwassenen vaker tussen de tanden ontstaat dan op de kauvlakken — de kauvlakken zijn bij velen geseald of afgerond, de interdentale ruimtes onaangeroerd.

Interdentale rager of tandzijde?

Voor de meeste mensen en de meeste interdentale ruimtes is de interdentale rager de werkzamere keuze. Zij vult de ruimte, bereikt ook de ingetrokken vlakken van de wortels en is eenvoudiger te hanteren dan een draad. Studies tonen voor haar het duidelijkere effect op bloeding en plak.

Tandzijde blijft juist waar de tanden zo nauw staan dat er geen rager in gaat zonder te verwonden — vaak in het gebied van de voortanden. Veel mensen hebben beide nodig: ragers voor de kiezen, zijde voor het front.

De maat is beslissend

Een te kleine rager beweegt zich in de interdentale ruimte zonder de wanden te raken — zij doet alsof zij reinigt. Een te grote laat zich alleen met geweld inbrengen en verwondt het tandvlees. De juiste maat laat zich met lichte weerstand inschuiven en vult de ruimte.

De interdentale ruimtes van een mond zijn verschillend groot. Wie met één enkele maat werkt, reinigt sommige ruimtes goed en andere helemaal niet. Laat de maten in de praktijk met meetsondes bepalen — dat is een zaak van minuten en het werkzaamste afzonderlijke advies dat er over dit onderwerp bestaat.

Gebruik

• Interdentale rager: horizontaal inschuiven, niet schuin. Twee tot drie keer heen en terug, zonder te draaien. Tussen twee ruimtes onder water afspoelen. Een rager houdt ongeveer een week; is de draad verbogen, dan wordt zij vervangen.
• Tandzijde: ongeveer 40 centimeter afrollen, om beide middelvingers wikkelen, met duimen en wijsvingers een kort gespannen stuk leiden. Voorzichtig door de nauwe plek bewegen — niet laten doorschieten — dan in een C-vorm langs beide tandvlakken op en neer trekken. Voor elke interdentale ruimte een vers stuk.

Gewaxte zijde glijdt gemakkelijker door nauwe plekken, ongewaxte grijpt iets beter. Wie bruggen heeft, heeft speciale zijde met een verstijfd uiteinde nodig, die van de zijkant onder het brugdeel wordt ingebracht. Sticks van kunststof of hout zijn een noodoplossing voor onderweg; zij bereiken de vlakken slechts onvolledig.

Hoe vaak, en wanneer

Eenmaal per dag is genoeg. De plak heeft ongeveer 24 uur nodig om zich tot een schadelijke laag te organiseren — wie dit ritme eenmaal per dag onderbreekt, verhindert dat zij zich vastzet. Tweemaal is niet beter, alleen meer werk.

's Avonds is het betere moment: 's nachts vloeit minder speeksel, de plak werkt ongestoord. En de reiniging vóór het poetsen verdeelt de fluoridehoudende tandpasta aansluitend ook in de geopende interdentale ruimtes.

Het bloedt — moet ik stoppen?

Nee. Bloeding bij het eerste reinigen van de interdentale ruimtes betekent dat het tandvlees daar ontstoken is. Zij is de aanwijzing van een toestand die er al eerder was, en geen verwonding. Wie daarom stopt, laat de ontsteking bestaan.

Bij dagelijkse reiniging gaat de bloeding in de regel binnen een tot twee weken terug — dat is de snelste zichtbare terugkoppeling die de mondhygiëne te bieden heeft. Blijft zij na twee tot drie weken onveranderd, dan hoort de bevinding in de praktijk: dan zit er mogelijk meer achter dan een oppervlakkige ontsteking.